Logo amersfoortnu.nl


Sporen Groote Oorlog in Wijkmuseum

Van de 19.000 Belgische vluchtelingen die een eeuw geleden in Amersfoort werden opgevangen, vonden ruim 2000 onderdak in het woonoord Nieuwdorp in het Soesterkwartier. Omdat de precieze locatie daarvan tot dusver onbekend was, stelde amateur-historicus Kees Gerritsen een onderzoek in. Het resultaat is tot zaterdag 26 november (iedere zaterdag van 11.00 tot 16.00 uur) in het atelier van Wijkmuseum Soesterkwartier, Sint Bonifaciusstraat 61 te zien. Deze expositie heet 'De Groote Oorlog, Belgen in het Soesterkwartier'.

Amersfoort - Hoewel de Eerste Wereldoorlog bijna geheel aan ons land voorbijging, waren de gevolgen van de Duitse inval in België hier in het najaar van 1914 toch duidelijk merkbaar. Toen het keizerlijke leger via België naar de noordgrens van Frankrijk trok, kwam Antwerpen onder zwaar vijandelijk vuur te liggen.Naast de direct getroffen inwoners van die stad, zocht ruim een miljoen andere Belgen een veilig heenkomen in Nederland. Door het spreidingsbeleid van onze regering kreeg Amersfoort, dat toen 25.000 inwoners telde, de opdracht om 19.000 vluchtelingen onderdak te bieden.
De militairen onder hen werden in en om de Amersfoortse kazernes geïnterneerd. Voor de Belgische burgers werden, door hun militairen, twee woonoorden gebouwd. Dat waren Albertsdorp aan de Amersfoortsestraat bij Soesterberg (600 personen) en Elisabethsdorp bij het huidige Dierenpark Amersfoort (1.800 personen). Gerritsen:"Ongeveer een jaar later konden in het woonoord Nieuwdorp nog eens 2.000 Belgische burgers terecht. Saillant is dat de kosten daarvan, na afloop van de oorlog door Belgische regering moesten worden betaald.''
De aanleiding om voor het leegstaande terrein in het Soesterkwartier te kiezen, vond Gerritsen in een krantenbericht van 6 oktober 1914. Daarin bood de Amersfoorter Johan van Achterbergh aan om 'geheel belangeloos' zijn villa Gretha (nu Soesterweg 451) tot het einde van de oorlog beschikbaar te stellen.Met de meeste andere Nederlanders dacht hij toen nog dat de oorlog rond Kerstmis van dat jaar voorbij zou zijn. Dit wereldwijde conflict zou echter vier jaar voortslepen. Maar hoewel hij bijna alle kranten in de daarop volgende maanden doorspitte vond Gerritsen pas op 17 augustus 1917 opnieuw een bericht over villa Gretha: 'Een nieuw Belgisch dorp wordt gebouwd aan den Soesterweg bij de Villa Gretha naar het model van Albertsdorp te Soesterberg. De leiding is in handen van Belgische officieren.'
"Als je deze berichten leest, is duidelijk dat dit woonoord vlak bij villa Gretha moest komen'', zegt Gerritsen. "Maar zekerheid daarover kreeg ik pas door een bouwtekening uit 1923 in het Archief Eemland. Op grond daarvan ben ik naar de destijds in Amersfoort afgegeven bouwvergunningen gaan zoeken. Daarin vond ik dat op 21 augustus 1917 aan een Belgische kolonel goedkeuring was verleend voor de bouw van barakken en woningen voor ruim 1.200 Belgische vluchtelingen op een terrein van zo'n 50.000 vierkante meter aan de Soesterweg. Gerritsen: "Maar op grond van de persoonskaarten is duidelijk dat hier minstens 1.800 – of meer – mensen moeten hebben gewoond.''
Aan de hand van de bouwvergunningen heeft Gerritsen nu een duidelijk beeld van de locatie van Nieuwdorp: "In de huidige situatie moet je denken aan het gebied tussen de Soesterweg, de Noordewierweg, de Primulastraat en de Irisstraat.'' Ten slotte weet hij nog te melden dat een krant op de 2 augustus 1919 – dus bijna een jaar na de wapenstilstand op 11 november 1918, meldt dat de drie woonoorden verdwenen waren en dat voor het vervoer ervan naar België maar liefst 33 scheepsladingen en 54 wagons waren ingezet.

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden








Nieuwsoverzicht

Meer berichten